Kontrola PIP przy współpracy B2B: kiedy umowa ze zleceniobiorcą może zostać uznana za umowę o pracę

Kontrola PIP przy współpracy B2B: jakie ma uprawnienia inspektor pracy?

Prowadzisz firmę i korzystasz z umów B2B zamiast etatów? Kontrola Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) może zakwestionować przyjęty model współpracy i skierować sprawę do sądu pracy o ustalenie stosunku pracy - a to otwiera drogę do lawiny zaległych zobowiązań podatkowych i składkowych.

PIP sprawuje nadzór nad przestrzeganiem prawa pracy na podstawie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy ^[1], badając realne warunki wykonywania czynności, a nie samą nazwę kontraktu. Zgodnie z art. 22 § 1 i § 1¹ Kodeksu pracy, jeżeli współpracownik świadczy pracę osobiście, pod Twoim kierownictwem oraz w miejscu i czasie przez Ciebie wyznaczonym, relacja ta z mocy prawa stanowi stosunek pracy ^[2].

Co to oznacza w praktyce? Nawet najlepiej sformułowany kontrakt B2B nie chroni przed ustaleniem etatu, jeżeli w relacji występuje podporządkowanie pracownicze. Kodeks pracy wprost zakazuje zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi lub kontraktami B2B przy zachowaniu warunków charakterystycznych dla etatu (art. 22 § 1² KP), co stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika zagrożone karą grzywny (art. 281 § 1 pkt 1 KP).

W projektowanych przepisach reformujących uprawnienia PIP przewiduje się 12-miesięczny okres przejściowy (klauzulę abolicyjną) - przedsiębiorcy, którzy w tym czasie dobrowolnie przekształcą zakwestionowane umowy cywilnoprawne i B2B w umowy o pracę, unikną odpowiedzialności za wykroczenie z art. 281 KP.

Skutki podatkowe i składkowe przekwalifikowania umowy B2B na etat

Gdy sąd lub ZUS ustali, że umowa B2B w rzeczywistości spełniała kryteria stosunku pracy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyda decyzję wymiarową i naliczy zaległe składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za cały nieprzedawniony okres - do 5 lat wstecz (art. 24 ust. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych) - wraz z odsetkami za zwłokę (art. 23 ust. 1 USUS) ^[3]. Jako płatnik składek będziesz zobowiązany do uregulowania całej należności wobec ZUS, w tym części, która pierwotnie powinna zostać sfinansowana ze środków współpracownika (art. 46 ust. 1 USUS).

Równolegle powstają drastyczne skutki podatkowe:

• Na gruncie podatku dochodowego (PIT): wynagrodzenie zostaje przekwalifikowane na przychód ze stosunku pracy (art. 12 ust. 1 ustawy o PIT), co rodzi po stronie firmy zaległość w zaliczkach na podatek dochodowy jako płatnika.

• Na gruncie podatku VAT: współpracownik wykonujący czynności pod kierownictwem nie działa jako samodzielny podatnik VAT (art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT). W konsekwencji spółka traci prawo do odliczenia podatku naliczonego z wystawionych przez niego faktur (art. 88 ust. 3a pkt 2 ustawy o VAT), co wymusza złożenie korekt JPK_V7 i zapłatę zaległego podatku wraz z odsetkami.

W przypadkach znacznych uszczupleń sprawa rodzi bezpośrednie ryzyko zarzutów z Kodeksu karnego skarbowego dla osób odpowiedzialnych za finanse firmy (art. 9 § 3 KKS). Mechanizm weryfikacji relacji gospodarczych i zabezpieczenia kontraktów szczegółowo omawiamy w artykule „Umowa B2B zamiast etatu po 1 lipca 2026 - czy ZUS zakwestionuje Twój kontrakt?".

Jak orzecznictwo ocenia realną treść umów B2B przy kontroli PIP

Zanim kontrola zapuka do Twojej firmy, warto sprawdzić, jak tego typu relacje kontraktowe oceniają sądy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w sprawach o sygnaturach I SA/Ol 120/26 oraz I SA/Ol 119/26 badał spór dotyczący prawa do odliczenia VAT z faktur wystawianych przez podmiot świadczący usługi zarządzania produkcją ^[4][5]. Sprawy dotyczyły ściśle kwalifikacji podatkowej na gruncie art. 15 ust. 3 pkt 3 ustawy o VAT - czyli wyłączenia z grona podatników VAT osób, których relacja ze zlecającym nosi cechy zbliżone do stosunku pracy.

W orzeczeniach tych sąd pominął samą nazwę kontraktu i poddał analizie trzy ustawowe kryteria:

• brak ryzyka gospodarczego po stronie wykonawcy (gwarantowane wynagrodzenie ryczałtowe, niezależne od rzeczywistego rezultatu),

• ścisłe włączenie w strukturę organizacyjną zlecającego (wykonywanie czynności pod bieżącym nadzorem i w wyznaczonych ramach),

• ponoszenie odpowiedzialności wobec osób trzecich wyłącznie przez zlecającego.

Sąd orzekł w oparciu o te przesłanki, nie uznając ewentualnego prawa do wyznaczenia zastępcy za kryterium decydujące o samodzielności podatkowej.

Dla przedsiębiorców wniosek jest jasny: bezpieczny kontrakt B2B to nie tylko poprawna treść umowy, lecz przede wszystkim rzeczywisty rozkład ryzyka gospodarczego. Rekomendujemy regularny przegląd warunków faktycznej współpracy ze stałymi kontrahentami, zanim kwalifikację relacji zakwestionuje urząd skarbowy lub inspektor pracy.

Sprawdźmy razem, czy Twoje umowy B2B są bezpieczne

Twoja firma korzysta z umów B2B i chcesz mieć pewność, że przetrwają kontrolę PIP? Sprawdzimy Twoje kontrakty i pomożemy je bezpiecznie zabezpieczyć. Zadzwoń: 81 710 80 50 lub napisz: biuro@piskorektax.pl.

Przypisy

1. ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy ↩
2. art. 22 § 1 i § 1[2] ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz.U. 2025 poz. 277 t.j.) ↩
3. ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 1998 poz. 887) ↩
4. wyrok WSA w Olsztynie, I SA/Ol 120/26 ↩
5. wyrok WSA w Olsztynie, I SA/Ol 119/26 ↩

Opublikowano: 29 września, 2026