Składka zdrowotna 2026: zapłacisz więcej, niż myślałeś

Składka zdrowotna 2026 - nowe zasady naliczania i ile zapłacisz więcej

Jeśli prowadzisz firmę i planujesz budżet na 2026 rok tak samo jak w 2025, prawdopodobnie się przeliczysz. Minimalne wynagrodzenie wzrosło od 1 stycznia 2026 r. do 4806 zł brutto, a przeciętne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale 2025 r. wyniosło 9.228,64 zł ^[1]. Te dwie liczby stanowią ustawowy fundament, od którego kalkulowana jest Twoja minimalna oraz proprogowa składka zdrowotna – a wzrost obu wskaźników bezpośrednio podnosi koszty prowadzenia działalności gospodarczej.

Od stycznia 2026 r. obowiązuje również ustawa z 18 grudnia 2025 r. nowelizująca ustawę o systemie ubezpieczeń społecznych. Wprowadza ona nową definicję osoby wykonującej samodzielny zawód medyczny (w tym m.in. fizjoterapeuty, pielęgniarki i pielęgniarza) w art. 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz uchyla art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. f tej ustawy ^[4]. Co to oznacza w praktyce? Zmiana ta ma charakter systemowo-porządkujący i dotyczy ściśle określonej grupy podmiotów w zakresie obowiązków ubezpieczeniowych – dla zdecydowanej większości przedsiębiorców to nie nowe definicje podmiotowe stanowią o wyższych obciążeniach, lecz automatyczny wzrost podstaw wymiaru powiązanych ze wskaźnikami rynkowymi.

Najmocniej koszty te odczują:

• Ryczałtowcy w okolicach progów przychodowych: Podstawa wymiaru składki zdrowotnej na ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych jest powiązana z przeciętnym wynagrodzeniem w sektorze przedsiębiorstw za IV kwartał roku poprzedniego. Przekroczenie progów (60.000 zł oraz 300.000 zł) w 2026 roku oznacza drastyczny skok kwotowy składki.

• Przedsiębiorcy na skali podatkowej oraz podatku liniowym: W miesiącach o niższej rentowności lub przy poniesieniu znacznych nakładów inwestycyjnych, gdy dochód spadnie poniżej płacy minimalnej, inwestor i tak ma obowiązek zapłacenia składki zdrowotnej obliczonej od nowej, wyższej podstawy minimalnej (tj. 9% z 4.806 zł).

Podstawa wymiaru składki zdrowotnej a przepisy PIT - dlaczego liczby się nie zgadzają

Wysokość Twojej składki zdrowotnej zależy od formy opodatkowania wybranej na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych ^[2], ale samą podstawę wymiaru reguluje art. 81 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych ^[3]. Mówiąc prościej: przepis o PIT decyduje o sposobie ustalania dochodu lub przychodu, natomiast odrębna ustawa określa, w jaki sposób z tych wartości kalkulowana jest podstawa w ZUS – a te dwa mechanizmy nie zawsze zmieniają się w tym samym tempie.

Dla przedsiębiorców opłacających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych w 2026 roku obowiązują trzy progi przychodowe, kalkulowane na podstawie przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw za IV kwartał 2025 r. (9.228,64 zł):

• Przychód do 60.000 zł: Podstawa wymiaru wynosi 60% przeciętnego wynagrodzenia (5.537,18 zł), a miesięczna składka wynosi 498,35 zł.

• Przychód od 60.000 zł do 300.000 zł: Podstawa skacze do 100% przeciętnego wynagrodzenia (9.228,64 zł), co przekłada się na składkę w wysokości 830,58 zł miesięcznie.

• Przychód powyżej 300.000 zł: Podstawa wynosi 180% przeciętnego wynagrodzenia (16.611,55 zł), a miesięczny koszt składki wynosi 1.495,04 zł ^[1].

Z kolei dla podatników rozliczających się na zasadach ogólnych (skala podatkowa), podatkiem liniowym oraz IP Box, podstawa wymiaru w danym miesiącu nie może być niższa niż 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. W roku składkowym obowiązującym od 1 lutego 2026 r. do 31 stycznia 2027 r. podstawa ta wynosi 4.806 zł, co wyznacza minimalną miesięczną składkę zdrowotną na poziomie 432,54 zł ^[1].

Przykład ilustracyjny: freelancer z branży IT rozliczający się ryczałtem, który w 2025 roku generował przychody rzędu 55.000 zł, płacił rocznie od niższej podstawy. Jeśli w 2026 roku jego przychód przekroczy próg 60.000 zł choćby o złotówkę, podstawa wymiaru automatycznie skoczy do 9.228,64 zł, a składka wzrośnie do 830,58 zł. Oznacza to wzrost obciążenia o 332,23 zł miesięcznie – czyli blisko 4.000 zł rocznie – mimo że nominalna stawka procentowa w ustawie (9%) pozostała bez zmian.

Co mówi orzecznictwo o podstawie wymiaru składki zdrowotnej - wyrok WSA w Szczecinie

Zanim zdecydujesz się na jakąkolwiek optymalizację rozliczeń ubezpieczeniowych, musisz mieć świadomość, jak do sporów z organem podchodzą sądy administracyjne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z 17 czerwca 2026 r. (sygn. akt I SA/Sz 107/26) ^[5] rozpatrywał sprawę skargi na decyzję ZUS dotyczącą odmowy umorzenia zaległości składkowych – gdzie kluczowe znaczenie miała procedura i ocena przesłanek uznaniowych organu, a nie sama wysokość naliczonej podstawy.

Choć przedmiot sporu w tej sprawie dotyczył postępowania ulgowego, wniosek dla przedsiębiorców pozostaje jednoznaczny: sądy rygorystycznie egzekwują przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, bez skłonności do rozszerzającego interpretowania przepisów na korzyść płatnika. Wszelkie próby zaniżania podstawy wymiaru składki czy nieuzasadnionego odwlekania rozliczeń publicznoprawnych należy traktować jako bezpośrednie ryzyko sporu z ZUS, a nie bezpieczny sposób na generowanie oszczędności.

Jak przygotować się na wyższą składkę zdrowotną w 2026 roku - dwa kroki, które się opłacają

Skoro wiesz już, ile faktycznie może wzrosnąć Twoja składka, czas na konkretne działanie, zanim skończy się rok podatkowy. Oto dwa kluczowe kroki, które warto wykonać już teraz, jeśli Twój przychód dynamicznie rośnie:

• Przelicz prognozowane obciążenia: Zweryfikuj planowaną składkę zdrowotną na 2026 r. na podstawie szacowanego przychodu, zanim faktycznie przekroczysz ustawowy próg 60.000 zł lub 300.000 zł ^[1].

• Przeanalizuj optymalność formy opodatkowania: Sprawdź, czy dotychczasowa forma (ryczałt, skala, podatek liniowy) wciąż pozostaje najbardziej opłacalna – zmiana formy opodatkowania na nowy rok podatkowy częstokroć generuje realne i bezpieczne oszczędności, eliminując ryzyko sporów z ZUS, na które narażają sztuczne próby zaniżania podstawy wymiaru.

Oba kroki warto wykonać z wyprzedzeniem – precyzyjne skalkulowanie obciążeń publicznoprawnych pozwala uniknąć bolesnych niespodzianek na koncie firmowym i stanowi element należytej staranności w zarządzaniu płynnością. A jeśli rosnący przychód i rosnąca składka to sygnał, że Twoja działalność zaczyna przerastać obecną formę prawną, warto sprawdzić, kiedy JDG zaczyna kosztować więcej niż spółka z o.o.

Nie musisz liczyć tego sam - zrobimy to za Ciebie

Nie musisz samodzielnie liczyć progów, podstaw wymiaru i sprawdzać, czy Twoja forma opodatkowania wciąż działa na Twoją korzyść - policzymy to za Ciebie i pokażemy, ile realnie zapłacisz w 2026 r.

Skontaktuj się z Kancelarią Piskorek: biuro@piskorektax.pl lub tel. 81 710 80 50. Sprawdzimy Twoją sytuację i przygotujemy plan, zanim wyższa składka Cię zaskoczy.

Przypisy

1. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Wysokość składek za osoby prowadzące działalność gospodarczą w 2026 r., www.zus.pl (stan na 2.02.2026 r.) ↩
2. art. 27, art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2026 r. poz. 592) ↩
3. art. 81 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1461) ↩
4. ustawa z dnia 18 grudnia 2025 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2026 r. poz. 26) ↩
5. wyrok WSA w Szczecinie z 17.06.2026 r., I SA/Sz 107/26 ↩

Opublikowano: 3 sierpnia, 2026