Fundacja rodzinna czy testament - jak wybrać właściwą formę przekazania majątku?
Zbudowałeś firmę wartą miliony, ale co się z nią stanie, gdy zabraknie Ciebie? Jeśli nie zaplanujesz sukcesji, Twój majątek trafi do spadkobierców - i to oni zdecydują, czy firmę prowadzić dalej, czy sprzedać. Często w najgorszym momencie i po najniższej cenie.
Masz dwa główne narzędzia: testament (prosty, tani, ale ograniczony) i fundacja rodzinna (bardziej złożona, ale dająca pełną kontrolę nad przyszłością majątku). Który wybrać? To zależy od tego, co masz i komu chcesz to przekazać. W Kancelarii Piskorek łączymy analizę prawną z kalkulacją podatkową - żebyś podjął tę decyzję raz i dobrze.
Kiedy fundacja rodzinna chroni firmę, a kiedy wystarczy testament?
Fundacja rodzinna - uregulowana ustawą z 26 stycznia 2023 r. [1] - to odrębny podmiot prawny, który staje się właścicielem Twojego majątku i zarządza nim zgodnie z zasadami, które sam ustalasz w statucie. Brzmi jak idealne rozwiązanie, ale ma swoją cenę: koszty założenia, bieżąca księgowość, obowiązki sprawozdawcze i minimalny fundusz założycielski w wysokości 100 000 zł.
Fundacja ma sens, gdy:
- prowadzisz działający biznes (spółkę lub kilka spółek) i chcesz go ochronić przed podziałem między spadkobierców,
- Twój majątek przekracza kilka milionów złotych i obejmuje różne składniki - nieruchomości, udziały, gotówkę,
- masz kilkoro spadkobierców z różnymi planami życiowymi.
Jeśli Twój majątek to mieszkanie i oszczędności na koncie - testament z zapisem windykacyjnym wystarczy. Nie płacisz za utrzymanie fundacji, a majątek trafia do wskazanych osób.
Ale jeśli prowadzisz firmę produkcyjną wartą 5 mln zł i masz dwójkę dzieci - jedno zaangażowane w biznes, drugie mieszkające za granicą - testament staje się tykającą bombą. I tu wchodzi fundacja. Więcej o tym, jak zabezpieczyć firmę na wypadek nieobecności właściciela, piszemy na naszym blogu.
Jak fundacja rodzinna eliminuje ryzyko wojen spadkowych o firmę?
Wyobraź sobie właściciela firmy produkcyjnej z Radomia. Dwójka dzieci: syn pracuje w firmie od lat, córka jest lekarką i nie interesuje się biznesem. Bez fundacji - po śmierci ojca oboje dziedziczą udziały po połowie. Córka chce sprzedać swoją część. Syn nie ma 2,5 mln zł, żeby ją spłacić. Firma trafia na rynek albo się zadłuża.
Fundacja rodzinna eliminuje ten scenariusz. Majątek wniesiony do fundacji nie wchodzi do masy spadkowej [1]. To fundacja - nie spadkobiercy - jest właścicielem udziałów w spółce. Nikt nie może wymusić sprzedaży, bo nikt indywidualnie nie posiada tych aktywów.
Dzieci stają się beneficjentami fundacji. Syn może zarządzać firmą na co dzień. Córka otrzymuje regularne świadczenia pieniężne - bez konieczności angażowania się w biznes. Co ważne - świadczenia wypłacane beneficjentom z najbliższej rodziny (tzw. grupa zerowa) są zwolnione z PIT [2], a sama fundacja płaci 15% CIT dopiero w momencie wypłaty świadczeń [3].
Dla Ciebie to znaczy, że firma działa dalej, a rodzina jest zabezpieczona finansowo - bez wojen spadkowych i przymusowych wyprzedaży.
Co możesz wnieść do fundacji rodzinnej - udziały, nieruchomości, kryptowaluty?
Ustawa o fundacji rodzinnej [1] pozwala wnieść do fundacji trzy główne kategorie aktywów:
- udziały i akcje w spółkach - to najczęstszy scenariusz przy sukcesji biznesowej,
- nieruchomości - mieszkania, grunty, lokale użytkowe,
- środki pieniężne i papiery wartościowe.
Wniesienie mienia do fundacji jest co do zasady neutralne podatkowo w momencie wniesienia. Uwaga jednak: zasady opodatkowania fundacji rodzinnych bywają przedmiotem zmian i interpretacji - przed podjęciem decyzji policzymy z Tobą aktualne skutki podatkowe konkretnych aktywów.
A co z kryptowalutami? Ustawa ich wprost nie wymienia. Kryptowaluty nie są ani papierami wartościowymi, ani środkami pieniężnymi w klasycznym rozumieniu - to obszar niepewności regulacyjnej. W naszej praktyce doradzamy klientom wystąpienie o indywidualną interpretację podatkową przed wniesieniem tego typu aktywów do fundacji. Podobne wątpliwości dotyczą mienia znajdującego się za granicą, gdzie konsekwencje podatkowe zależą od umów o unikaniu podwójnego opodatkowania.
3 pytania, które pomogą Ci wybrać między fundacją a testamentem
Zanim umówisz się na spotkanie z doradcą, odpowiedz sobie na trzy pytania:
- Czy mój majątek to działający biznes, czy głównie nieruchomość i oszczędności? Jeśli to drugie - testament wystarczy.
- Czy mam spadkobierców z różnymi planami? Jeśli jedno dziecko chce prowadzić firmę, a drugie nie - fundacja chroni przed konfliktem.
- Czy skala majątku uzasadnia koszty utrzymania fundacji? Przy majątku poniżej 1-2 mln zł koszty mogą nie mieć ekonomicznego uzasadnienia.
Błędny wybór między fundacją a testamentem może kosztować Twoją rodzinę setki tysięcy złotych w podatkach i sporach spadkowych. To decyzja, którą podejmuje się raz - warto podjąć ją z partnerem, który łączy analizę prawną z kalkulacją podatkową pod jednym dachem. Jeśli rozważasz też inne struktury optymalizacji majątkowej, sprawdź nasz przewodnik po estońskim CIT 2026 - dla wielu przedsiębiorców to uzupełniające narzędzie planowania.
Sprawdzimy, które rozwiązanie pasuje do Twojej sytuacji
Powiedz nam, co masz i komu chcesz to przekazać - my powiemy Ci, czy fundacja rodzinna to właściwy wybór, czy wystarczy dobry testament. Zadzwoń: tel. 81 710 80 50 lub napisz na biuro@piskorektax.pl.
Przypisy
- Ustawa z dnia 26 stycznia 2023 r. o fundacji rodzinnej (Dz.U. 2023 poz. 326) ↩
- Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2025 poz. 163) ↩
- Ustawa o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. 2025 poz. 278) ↩
- Ustawa z dnia 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. 2025 poz. 1817) ↩
- Ustawa z dnia 13 lutego 2026 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. 2026 poz. 424) ↩
Autor artykułu
