VAT od wywłaszczenia w 2026 roku: płacisz go dopiero, gdy dostaniesz odszkodowanie
Fiskus rzadko kojarzy się z ułatwieniami, a jednak pakiet zmian w VAT na 2026 r. to w dużej mierze dobre wieści dla firm, którym państwo zabrało grunt pod inwestycję drogową czy kolejową, oraz dla usługodawców realizujących świadczenia na podstawie decyzji administracyjnych.
Nowe przepisy ujednolicają moment powstania obowiązku podatkowego dla dostaw towarów oraz świadczenia usług wykonywanych z nakazu organu władzy publicznej (lub z mocy prawa) w zamian za odszkodowanie/rekompensatę. Efekt dla Twojej firmy jest konkretny: VAT rozliczysz dopiero w dniu faktycznego wpływu środków na konto – nawet jeśli procedura odszkodowawcza ciągnie się miesiącami lub latami.
Dotychczas ten kasowy moment powstania obowiązku podatkowego uregulowany był wprost wyłącznie przy dostawach towarów przejętych z mocy decyzji (art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. b ustawy o VAT). W przypadku usług realizowanych na podobnych zasadach zasady te budziły wątpliwości, nakazując często rozliczanie VAT na zasadach ogólnych (z chwilą wykonania usługi), co zmuszało firmy do kredytowania podatku. Nowelizacja dodaje w art. 19a ust. 5 pkt 1 lit. ba ustawy o VAT regułę kasową dla usług, usuwając tę niekorzystną asymetrię.
Dotyczy to przede wszystkim firm budowlanych i deweloperskich, właścicieli nieruchomości objętych specustawami inwestycyjnymi oraz przedsiębiorców realizujących usługi na zlecenie organów władzy publicznej. Skoro wiesz już, jak rozliczyć transakcje wymuszone decyzją urzędu, sprawdźmy, co nowego czeka firmy handlujące towarem z zagranicy.
Skład VAT 2026: jak nie zamrażać podatku w towarze na magazynie
Skład VAT to instytucja działająca na podobnej zasadzie jak dobrze znany skład celny - towar trafia do wyznaczonego miejsca składowania, a rozliczenie VAT następuje dopiero w momencie jego wyprowadzenia ze składu do konsumpcji lub obrotu krajowego. Dla firm importujących towary spoza Unii Europejskiej z myślą o dalszej dystrybucji lub odsprzedaży wewnątrzunijnej to realna poprawa płynności finansowej – podatek nie zostaje zamrożony w towarze spoczywającym na magazynie.
Rozwiązanie to sprawdza się szczególnie w branżach opierających się na przeładunku i redystrybucji: logistyce, hurtowniach elektroniki, częściach motoryzacyjnych czy e-commerce sprowadzającym towar z Azji na potrzeby rynku unijnego.
To nie jedyne ułatwienie dla obrotu międzynarodowego. Wydłużono również termin na dokonanie korekty rozliczenia przy imporcie towarów rozliczanym w procedurze uproszczonej (art. 33a ustawy o VAT). Zgodnie z art. 33a ust. 6a ustawy o VAT, korekty rozliczenia można dokonać:
„w terminie późniejszym niż 4 miesiące, jednak nie później niż w terminie miesiąca po upływie terminu na złożenie zgłoszenia uzupełniającego - w przypadku gdy podatnik stosuje uproszczenie (...) i posiada status upoważnionego przedsiębiorcy” [1].
Co to oznacza w praktyce? Importerzy posiadający status AEO (upoważniony przedsiębiorca) zyskali elastyczny czas na poprawienie ewentualnych błędów w rozliczeniach importowych w ramach zgłoszeń uzupełniających, zamiast znajdować się pod rygorem sztywnego 4-miesięcznego terminu liczonego od miesiąca powstania obowiązku podatkowego.
Wykaz podatników VAT: sprawdzisz status kontrahenta nawet 5 lat wstecz
Wykaz podatników VAT, prowadzony na podstawie art. 96b ustawy o VAT, pozwala dziś zweryfikować, czy kontrahent jest czynnym podatnikiem VAT. Problem pojawiał się przy kontrolach i sporach podatkowych - trudno było odtworzyć, jaki status miał kontrahent w dniu konkretnej transakcji sprzed kilku lat.
Rozszerzenie wykazu o możliwość sprawdzenia statusu podatnika na wybrany dzień z przeszłości, do 5 lat wstecz, rozwiązuje ten problem u źródła. Zamiast polegać na zrzutach ekranu robionych "na wszelki wypadek" w dniu wystawienia faktury, będziesz mógł odtworzyć dokładny status kontrahenta bezpośrednio z rejestru urzędowego, nawet w trakcie kontroli skarbowej.
To istotne wsparcie przy wykazywaniu należytej staranności – kluczowego pojęcia przy zachowaniu prawa do odliczenia VAT naliczonego z faktur zakupowych. Nieporządek w dokumentacji to jeden z częstszych powodów, dla których bałagan w fakturach kończy się sporem z urzędem skarbowym – pełny wgląd w historyczne dane Wykazu daje solidny argument w relacjach z fiskusem. Wyobraźmy sobie firmę transportową, która po latach dostaje wezwanie z urzędu w sprawie odliczonego VAT z faktury podwykonawcy: możliwość urzędowego wygenerowania stanu rejestru z dnia transakcji pozwala natychmiast potwierdzić status dostawcy.
Skoro wiemy już, jak wykorzystać narzędzia ewidencyjne do obrony w sporach z fiskusem, sprawdźmy ostatnią zmianę – dotyczącą sprzedaży dla klientów spoza Unii Europejskiej.
E-odprawa TAX FREE 2026: szybszy zwrot VAT i mniej formalności dla sprzedawców
System TAX FREE pozwala turystom mającym stałe miejsce zamieszkania poza Unią Europejską odzyskać VAT zapłacony przy zakupach detalicznych w Polsce, pod warunkiem potwierdzenia wywozu towaru poza terytorium UE. Do tej pory procedura wymagała stania w kolejce do odprawy celnej i uzyskania fizycznego stempla na dokumencie papierowym – co dla sprzedawców oznaczało ryzyko sporów z urzędem w przypadku zgubienia lub opóźnienia w zwrocie dokumentu.
Rozwój e-odprawy TAX FREE oraz terminali samoobsługowych na przejściach granicznych usprawnia ten proces: podróżny może zadeklarować i potwierdzić wywóz towaru cyfrowo w systemie KAS. Dla Twojej firmy oznacza to natychmiastową, automatyczną weryfikację elektroniczną w systemie – a tym samym bezdyskusyjne prawo do zastosowania stawki 0% VAT przy sprzedaży dla podróżnych na podstawie art. 129 ust. 1 ustawy o VAT.
Planując rozliczenia na 2026 r., warto rzetelnie kontrolować także skalę obrotów pod kątem zwolnienia podmiotowego z VAT. Wbrew powszechnym doniesieniom o projektowanym podniesieniu progu, ustawowy limit obrotu z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT nadal wynosi 200 000 zł. Przekroczenie tej kwoty obliguje do rejestracji jako podatnik VAT czynny – co ma bezpośrednie znaczenie w kontekście harmonogramu wdrożenia obowiązkowego KSeF dla najmniejszych podmiotów zwolnionych od 2027 r.
Rekomendujemy, abyś już teraz przeanalizował, czy Twoja firma wykorzystuje optymalne procedury (takie jak e-odprawa TAX FREE czy skład VAT) oraz czy precyzuje moment przekroczenia progu rejestracji VAT – to kluczowe elementy dbałości o płynność finansową i bezpieczeństwo podatkowe.
Skontaktuj się z Kancelarią Piskorek
Przepisy o składzie VAT, e-odprawie TAX FREE i wykazie podatników VAT dają realne oszczędności czasu i pieniędzy, ale tylko wtedy, gdy wiesz, jak je wdrożyć w swojej firmie.
Sprawdzimy, które z tych rozwiązań dotyczą Twojego biznesu i pomożemy dostosować procedury księgowe oraz sprzedażowe do nowych możliwości. Zadzwoń pod numer 81 710 80 50 lub napisz na biuro@piskorektax.pl - wspólnie policzymy, na czym Twoja firma zyska najwięcej.
Przypisy
- art. 33a ust. 6a ustawy o VAT, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2025 r. poz. 1811) ↩
Autor artykułu
