Zmiany w VAT w 2026 r. cz. I: mniej obowiązków formalnych dla podatników

Zmiany w VAT 2026: deregulacja i mniej obowiązków formalnych

Rzadko zdarza się, żeby ustawodawca zabrał Ci obowiązek zamiast dołożyć kolejny. Od 2026 r. w podatku VAT dzieje się właśnie to – znika kilka formalności, które od lat generowały wyłącznie dodatkową pracę księgowości, bez żadnej wartości dla fiskusa.

Przedsiębiorcy wyczekują również zapowiadanego podniesienia limitu zwolnienia podmiotowego z VAT na mocy art. 113 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług ^[2] (zgodnie z unijną dyrektywą MŚP). Do czasu formalnego uchwalenia nowelizacji progu kluczowe jest jednak pilnowanie dotychczasowego limitu 200 000 zł obrotu rocznie, co ma bezpośrednie znaczenie w kontekście przygotowań do pełnego wdrożenia systemu KSeF (obejmującego podatników zwolnionych od 2027 r.).

W tej części cyklu o zmianach w VAT 2026 skupiamy się na trzech konkretnych uproszczeniach formalnych: likwidacji odrębnej informacji o spisie z natury, zniesieniu obowiązku wykazywania w deklaracji podstawy opodatkowania przy transakcjach zwolnionych oraz likwidacji 14-dniowego terminu zapłaty VAT przy zakupie środka transportu z innego kraju UE.

Koniec obowiązku informowania o spisie z natury w VAT

Likwidujesz firmę albo zmieniasz formę opodatkowania? Do tej pory – poza samym fizycznym sporządzeniem spisu z natury – musiałeś osobno poinformować o tym naczelnika urzędu skarbowego, mimo że te same dane kwotowe i tak trafiały do pliku JPK_VAT.

Dotychczas, zgodnie z art. 14 ust. 5 ustawy o podatku od towarów i usług, podatnik likwidujący działalność był obowiązany nie tylko sporządzić spis z natury towarów, ale też złożyć w urzędzie skarbowym odrębną informację o dokonanym spisie ^[3]. Co to oznaczało w praktyce? Musiałeś dopełniać podwójnej formalności opisującej dokładnie to samo zdarzenie gospodarcze – raz w deklaracji JPK_VAT, raz w formie osobnego pisma/zawiadomienia do urzędu.

Od 2026 r. ten drugi krok (obowiązek składania odrębnej informacji) znika ^[1]. Sam spis z natury nadal musisz sporządzić i wykazać w ewidencji, ale fiskus ma już wszystkie potrzebne dane w JPK_VAT, więc składanie osobnego papierowego lub elektronicznego zawiadomienia stało się zbędnym dublowaniem. Dla firm kończących działalność albo zmieniających sposób rozliczania VAT to jedna zbędna procedura mniej do dopilnowania w i tak stresującym momencie.

Transakcje zwolnione z VAT: koniec obowiązku wykazywania w deklaracji

Kupujesz towar lub usługę zwolnioną z VAT od kontrahenta i zastanawiasz się, jak wykazać to w pliku JPK_V7? To jeden z obszarów, w których podatnicy najczęściej popełniali błędy, próbując na siłę wprowadzać do ewidencji zakupu dokumenty, które nie generują podatku naliczonego.

Praktyka organów podatkowych oraz zasady sporządzania struktury JPK_V7 są w tym zakresie jednoznaczne: w ewidencji zakupu ujmuje się wyłącznie transakcje związane z nabyciem towarów i usług, które dają prawo do odliczenia VAT lub powodują powstanie obowiązku podatkowego po stronie nabywcy (np. import usług czy WNT). Nabycia zwolnione z VAT nie wpływają na wysokość podatku do zapłaty ani do zwrotu, dlatego nie podlegają raportowaniu w ewidencji zakupów JPK_V7.

Jak drobiazgowe bywają wymogi dotyczące ewidencji VAT, pokazuje interpretacja Dyrektora KIS dotycząca spółki, która musiała rozstrzygnąć, jak wykazać w ewidencji faktury w kontekście wdrożenia KSeF i rozbieżności z systemem księgowym ^[4]. Organ potwierdził, że ewidencja VAT ma odzwierciedlać rzeczywisty przebieg transakcji oraz jej skutki podatkowe – podobne wątpliwości opisujemy szerzej w artykule Jak bałagan w fakturach naraża firmę na sankcje przy kontroli skarbowej.

Prawidłowe ułożenie schematów księgowych i wyeliminowanie niepotrzebnego wprowadzania zakupów zwolnionych do JPK_V7 to o jedno pole ewidencji mniej, przy którym można popełnić błąd i narazić się na wezwanie do wyjaśnień.

Zakup auta lub naczepy z UE: dłuższy termin zapłaty VAT

Wyobraźmy sobie firmę transportową spod Rzeszowa, która kupuje używany ciągnik siodłowy od kontrahenta z Niemiec. Do tej pory od dnia powstania obowiązku podatkowego miała tylko 14 dni na zapłatę VAT z tego tytułu (połączoną ze złożeniem deklaracji VAT-23) – niezależnie od tego, kiedy normalnie rozlicza się z urzędem i składa plik JPK_V7M.

Obowiązek ten wynikał z art. 103 ust. 3 i ust. 4 ustawy o podatku od towarów i usług, który nakładał na podatników nabywających wewnątrzwspólnotowo środki transportu obowiązek zapłaty VAT w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego na rachunek urzędu skarbowego ^[5]. Co to oznaczało w praktyce? Firma TSL musiała zamrozić własną gotówkę na podatek znacznie szybciej, niż wynikało to z jej standardowego cyklu miesięcznego – co przy droższym sprzęcie (np. flotach ciągników siodłowych) dotkliwie obciążało płynność finansową i kapitał obrotowy.

Od 2026 r. podatnicy składający deklaracje okresowe nie muszą już dotrzymywać tego 14-dniowego terminu i dokonywać wcześniejszych wpłat ^[1] – rozliczą VAT z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia środka transportu na zasadach ogólnych WNT w ramach składanego pliku JPK_V7 za dany okres. Dla branży TSL, która regularnie sprowadza pojazdy z krajów UE, to realna ulga i wyeliminowanie zbędnej bariery płynnościowej.

To dopiero pierwsza część zmian w VAT na 2026 r. W kolejnym artykule z cyklu przyjrzymy się modyfikacjom dotyczącym procedur szczególnych omówimy temat ułatwień, które warto znać.

Skontaktuj się z Kancelarią Piskorek

Deregulacja w VAT brzmi dobrze na papierze, ale wdrożenie zmian w codziennej pracy księgowości i tak wymaga aktualizacji procedur wewnętrznych.

Sprawdzimy, które z Twoich dotychczasowych obowiązków faktycznie znikają, a które tylko zmieniają formę - zadzwoń pod 81 710 80 50 lub napisz na biuro@piskorektax.pl.

Przypisy

1. nowelizacja ustawy o podatku od towarów i usług, Dz.U. z 2025 r. poz. 1811 ↩
2. art. 113 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług; ustawa z dnia 24 czerwca 2025 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług, Dz.U. z 2025 r. poz. 896 ↩
3. art. 14 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, Dz.U. z 2025 r. poz. 775 ↩
4. interpretacja KIS z 06.08.2026 r., 0113-KDIPT1-2.4012.437.2026.1.PRP ↩
5. art. 103 ust. 3-4 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług, Dz.U. z 2023 r. poz. 1598 ↩

Opublikowano: 7 sierpnia, 2026